Aliya İzzetbegoviç Kimdir?

Aliya İzzetbegoviç Kimdir?

Doğum Tarihi: 8 Ağustos 1925

Ölüm Tarihi: 19 Ekim 2003

Resim: “Mladi Muslimani” son hali.

Aliya İzzetbegoviç bağımsız Bosna-Hersek’in ilk Cumhurbaşkanıdır. Bosna-Hersek’in kuzeybatısında bulunan Bosanski Samac kasabasında 1925 yılında dünyaya geldi. Saraybosna’da bulunan bir Alman lisesinde eğitim hayatına devam ettiği sırada Mladi Muslimani (Müslüman Gençler Kulübü) adını verdikleri bir kulüp kurdu. 16 yaşında olmasına rağmen oldukça etkin bir düşünce kabiliyetine sahip olan Aliya İzzetbegoviç, kurduğu kulübü bir düşünce klübü olmaktan çıkartarak, aktivite ve yardım kulübü olarak ilerlemesini sağladı. 2. Dünya Savaşı yıllarında ihtiyaç sahiplerine yardım etmesi ve etkin bir oluşum olması sayesinde dikkat çeken bir yapıya bürünen bu kuruluş, Almanya’nın Yugoslavya’yı işgal etmesi ve Sırp Çetniklerin Almanların da desteğini alarak 100.000 Bosna’lıyı öldürmesi sonucu giderek etkinliğini kaybetti. 13 Ocak 1946 yılında Yugoslavya bağımsızlığını kazanırken, bağımsızlık hareketlerinde komünist partinin daha etkin rol alması sonucu ülke yönetimi Komünist Parti yanlıları tarafından ele geçirilmiş oldu. Ülkenin resmî statüsünü de federal cumhuriyetler birliği olarak belirlediler. Ülke içerisinde 6 Federal Cumhuriyet ve 2 özerk bölge bulunacak şekilde ayrım yapıldı.

Resim: Hapishane’ye giriş yıllarından

1980 yılında Tito’nun ölümünden sonra Federasyon Cumhurbaşkanlığı konusunda anlaşmazlık çıktı. Bunun üzerine altı federal eyaletin her birinin cumhurbaşkanının sırayla bir yıl federasyon cumhurbaşkanlığı yapması üzerine  anlaşma zemini kuruldu. Böylece federal eyaletlerde yönetime geçmek isteyenlerin siyasal partiler vasıtasıyla faaliyetler yürütebildiği kısmen demokratik ortamlar oluşmaya başladı. İzzetbegoviç’in oğlu bu ortamdan yararlanarak babasının tüm makalelerini “İslami Manifesto” adıyla bir kitapta topladı. 1983 yılında yayınlanan bu kitap büyük yankı uyandırdı. Yugoslavya’da bulunan Hakim sistem İzzetbegoviç’i Avrupa’nın ortasında Radikal İslami bir cumhuriyet kurmak için çabalamakla suçladı ve bu suçlamalarla yargılanmasını sağladı. Yargılamanın sonucunda Aliya İzzetbegoviç 14 yıl hapse mahkum edildi. Ancak bu mahkumiyet onun ülkesinde daha da çok tanınmasını ve İslami düşüncelerinden dolayı ceza alması sebebiyle müslüman kesimlerden daha çok destek almasını sağladı.

Hapis cezası önce 11 yıla indirilen İzzetbegoviç, 1988 yılında çıkarılan bir afla serbest kaldı. Hapiste geçirdiği 5 yıl ona çok fazla düşünme ve düşüncelerini kitaba aktarma fırsatı sağladı. “Doğu ve Batı Arasında İslam”  isimli kitabını bir arkadaşı neşretti ve çok kısa zamanda geniş bir kitleye ulaşarak büyük yankı uyandırdı.

90’lı yıllara yaklaşıldığında ise Yugoslavya’da bağımsızlık yanlısı görüşler gittikçe önem kazanmaya başladı. Aliya İzzetbegoviç de Bosna-Hersek Özerk Cumhuriyeti’nde Demokratik Eylem Partisi (SDA) adı verilen bir siyasi parti kurdu. Bu parti 5 aralık 1990 yılında Bosna-Hersek’te yapılan seçimlerde büyük bir başarı elde etti ve Aliya İzzetbegoviç Cumhurbaşkanı seçildi. 90’lı yılların başından başlayarak 1995 yılında “Dayton Barış Anlaşması”na kadar süren soykırım yılları boyunca Cumhurbaşkanlığını sürdürdüğü ülkesinde 1 Mart 1992’de gerçekleştirdiği referandum sonrasında Bosna-Hersek’in bağımsızlığını ilan etti. 14 Mart 1996 yılında ise hastalık sebebiyle görevinden ayrılmak zorunda kalan İzzetbegoviç 19 Ekim 2003 yılında hayatını kaybetti.


Resim: Aliya İzzetbegoviç anıtmezarı

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Makaleni Gönder
  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM