Bütün geleneğe sahip devletlerin tarihi köklerinden miras aldıkları nihai amaçları, hayalleri vardır. Örneğin Türklük dediğiniz zaman bu hayal Kızıl Elma iken, bir Yunan için Megalo İdea‘dır. Amaçlarına ulaşmakta zorluk çekmeyen devletlerin ise “rüyaları” olur. Amerikan rüyası buna örnektir. Yakın dönemde Çin Halk Cumhuriyeti‘nin yönetici kesimi kendilerini güç sahibi konumda görmeye başladıklarını dolaylı yoldan ifade etmeye başlamışlardır. Çin rüyası tabiri bu dolaylı ifadenin bir tezahürüdür. Peki “Çin Rüyası Nedir?” ve “Çin Rüyası Nereden Çıktı?” gelin bu soruların cevaplarını birlikte arayalım.

Çin Rüyası Nereden Çıktı?

Beijing Cennet Tapınağı

Çin rüyası aslında yıllardan beri kendine düzgün hedefler koyamayan, ve son dönemlerde tüm atılımlarına rağmen bir türlü yıllık yüzde 9 büyüme bandını aşamayan bir devletin halkını motive etme çabası olarak görülebilir. Zira devleti yöneten Çin Komünist Partisi‘nin şuan ki hedefi ekonomik olarak büyümek. Normalde bir sonraki hedefi ise daha fazla büyümek. Daha fazla büyüme gerçekleştiğinde ise parti bu sefer daha da fazla büyümeyi hedefleyecek. Ancak bunu halkına açıklaması mümkün değil elbette. Çünkü bu büyümenin ceremesini çeken halk. Az uyuyan, az yemek yiyen, hayat şartları bir türlü iyileşmeyen üstüne üstlük bir de biz havayla boğuşan, maskesiz gezemez hale gelen bir halk söz konusu.

Hal böyleyken böyle bir topluma büyüme hamleleri bir kılıf içinde sunulması gerekiyor. Bu mükemmel kılıf ise başkan Xi Jinping tarafından 2012 yılından beri dillendirilmeye başlandı. Kılıfın amacı acı reçeteyi fukara kitlelere ve etnik azınlıklara dayatmak. Çünkü Çin girdiği yoldan dönebilecek bir konumda değil. Belki kimse söylemiyor ya da söyleyenlerin sesi az çıkıyor olabilir ama Çin’deki sanayi çarklarının durması mümkün değil. Çin’deki sanayi şehirlerinin büyüklüklerini araştırırsanız eğer ne demek istediğimi anlarsınız. Şimdilik sanayi bölgeleri konusuna girmiyorum çünkü oradaki yapılanma başlı başına bir yazının konusu.

5G ve Çölleşme

Başkan Jinping 2012 yılında Çin rüyasını, müreffeh Çin’i dillendirmeye başladığı zamanlarda belki de gelecek dönemde ortaya çıkacak ticaret savaşlarını öngörüyordu veya öngören birileri kulağına fısıldıyordu. Çünkü asıl mesele bilgi-işlem meselesi. Gelişim mi Katliam mı? 5G’nin Gerçek Yüzü yazımda Amerika ve Çin arasındaki anlaşmazlıkların asıl sebeplerinin ne olduğuna dair ip uçları vermeye çalışmıştım. Amerika 5G’yi istemiyor değil, elbette çok istiyor ancak bu alt yapıları dünya genelinde kendi kurmak istiyor. Şu an herhangi bir ülkenin alt yapı çalışmalarını Çinli firmalara yaptırması demek ABD’nin Çin karşısında gol yemesi demek.

Başkan Trump

Başkan Trump sebebi her ne hikmetse bundan önceki pek çok ABD yönetiminden farklı stratejiler izliyor. Bu stratejilerden biri de daha az globalcilik daha fazla ulusalcılık. Trump bu sinyallerin en kuvvetlisini belki de 2018’in mart ayında Qualcomm‘un Singapur merkezli Broadcom firması tarafından 117 milyar dolara satın alınmasının önüne geçmekle kamuoyuna vermiş olabilir. Trump ilginç bir şekilde Asya’ya inanılmaz mesafeliyken Kuzey Kore ile sempatik ilişkiler içerisinde. Açıkçası Trump şunu öngörüyor olabilir, Jinping’in halkına her şekilde kabul ettireceği bir Çin Rüyası var. Çin rüyası nedir dediğinizde somut hiçbir cevap olmamakla birlikte bu rüyaya şu ya da bu şekilde katılmak zorunda olan veya katılmayı tercih edecek ülkeler var. En önemlisi Rusya gibi büyük siyasi destekçileri var. Bunun yanı sıra ticari olarak Çin’le göbekten bağlı o kadar çok ülke var ki say say bitmez. Sadece Çin – Afrika ticari ilişkileri başlı başına bir konu ki ilerleyen zamanlarda inşallah o dosyayla ilgili de sizlerle yazı paylaşacağım.

Bu rüya meselesinin nereden çıktığını kısaca vermeye çalıştım. Tamamen siyaset ve ticaret ilişkilerine dayalı. Bu bahsi kapatmadan şunu belirtmekte fayda var. Xi Jinping başta olmak üzere bütün Çinli üst düzey yöneticiler bu rüyanın sadece Çin’in rüyası olmadığını bütün dünyanın rüyası olduğunu belirtiyorlar. Altını çizdikleri en önemli konu ise işgalci bir hegemonyadan ziyade paylaşarak herkesin kazanmasını istedikleri. Bu ifade belirli bir yere kadar samimi olabilir. Ancak Çin’in stratejisini benimsemek istemeyen devletlerin başına zamanla ne geldiğini gördükçe işin gerçek yüzü ortaya çıkacaktır. (Doğu Türkistan meselesini bilen herkes asıl stratejiyi gayet rahat kestirebilir.)

Çin Rüyası Nedir?

Başkan Jinping

Yakın dönemde Çin’in feodalizm ile mücadelesi 1900 yılların başına, Dr. Sun Yat-sen‘e dayanır. 1800’lerin sonu Çin için hiç açıcı geçmediği gibi ikinci dünya savaşı sonrası Çin her açıdan iflas noktasına gelmiştir. Feodal sistemin kalıntıları ise Çin’in Gelişmesinde en büyük engel olarak görülmüştür. 1940’ların sonunda Mao Zedong liderliğinde Komünistler iç karışıklıklardan zaferle ayrılarak Çin genelinde Komünist Partiyi iktidara taşımışlardır. Mao da tıpkı Lenin gibi Marksist anlayışı tarım toplumuna entegre etmeye çalışmıştır. Her ne kadar büyük lider olarak görülse de Mao yönetimde kaldığı müddetçe çok basiretsiz kararlara imza atmış, büyük kıtlık da dahil olmak üzere Çin genelinde inanılmaz dramlar yaşanmıştır. Çin halkı Mao döneminde bu zorlukların ve yıkımların karşılığını ise ne yazık ki alamamıştır.

Bugünkü bildiğimiz Çin’i bu hale getiren esasında Deng Xiaoping‘in çalışmalarıdır. 1970’lerden itibaren Deng, Mao stratejilerini değiştirerek destekçileriyle birlikte Çin’e özgü Sosyalizm ilkesini işletmeye başlamıştır. Bu sistem sayesinde kişilerin mal varlığı edinme noktasında engeller oldukça esnetilmiş, devlet girişimcilere büyük yatırımlar yapmaya başlamıştır. Bu sistem sonucunda Çin çok büyümüş ancak sosyalizmin vaat ettiği en basit toplumsal sorunlar bile çözülememiştir. Gelir adaletsizliği, toplumsal yozlaşma şu an Çin Halk Cumhuriyeti’nin en büyük sorunlarıdır. İşte Xi Jinping’in ortaya attığı Çin rüyası Deng’in geri döndürülemez yan etkilerini ortadan kaldırmaya yöneliktir. Çünkü Çin için artık gelir adaletsizliği ancak ve ancak daha fazla zenginleşme ile mümkün olabilir. Eğer geçiş sürecinde komünist parti halk kitlelerini istediği çizgide tutabilirse yüzleşmeye başladığı büyük problemleri çözmeyi hayal etmektedir.

Kaynak: https://www.canutbooks.com/tr/product/cin-ruyasi/

Alakalı Yazı

0 Yorumlar

Bir Cevap Yazın