Yeni ekonomik düzenin büyülü sözcüğü ‘değişim’in doğası nedir, insanlara nasıl yansıyor? Her zaman kısa vadeye endeksli bir ekonomide kişi nasıl kalıcı değer ve hedeflere sahip olabilir? Her an parçalanan veya sürekli yeniden yapılanan kurumlarda, kişi kendi kimliğini ve yaşam öyküsünü nasıl oluşturabilir?

Küreselleşme olgusunu makro düzeyde inceleyen birçok kitap yayımlandığı halde, bu sürecin mikro düzeyi, insan karakteri üzerindeki etkileri pek az incelendi. Richard Sennett, Karakter Aşınması’nda bunu yapıyor. Ona göre sermayenin, günümüz ekonomisinin bütün dünyaya yayılmış dalgalı denizlerinde “hızlı kâr”ın dışında başka bir amacı yok; şirketlerini piyasadaki anlık değişimlere müdahale edecek biçimde esnekleştirip, yeniden yapılandırıyor. Kişilerden sürekli kendisini yenilemesini, seyyar olmasını, risk almasını, rekabet becerisini geliştirerek yırtıcı bir karakter edinmesini, takım çalışmasında uyumlu olmasını bekliyor.

Ancak eski kapitalizmin rutin ve monoton yapısına karşı savunulan bu politikaya yakından bakıldığı zaman sadece eski iktidar yapılarının rengini değiştirdiği görülüyor. Çalışanlar için esnekliğin anlamı ise yaşam boyu iş güvencesinin yok olması; sürekli iş ve şehir değiştirerek yön duygusunu yitirmek; istikrarlı işlerin yerini geçici projelere bırakması ve bir işten diğerine, dünden yarına sürüklenen yaşam parçacıklarından beslenen, rekabetin körüklediği “güvensizlik” ve “kayıtsızlık” duygusu…Ve bir de karakter aşınması…”

Richard Senneett bu kitabında toplumdaki bozulmaların ve değişimlerin bireyler üzerinde nasıl bir etki oluştuğunu anlatmaya çalışmıştır. Kitapta birçok kişi ve kaynaktan örnek vermiş, vermek istediği mesajı bölümlere bölerek anlatmaya çalışmıştır.
‘Sürüklenme’ Bu bölümde yazar yıllar önce gördüğü kişiyle bir uçak yolculuğunda karşılaşmış ve bu yolculukta geçen anıları anlatmıştır. Rico ve babası Enrico’dan bahsetmiş ve karakter analizi yapmıştır. O kişilerin neden öyle olduğuna dair fikirler söylemiş ve teoriler üretmiştir. Rico’nun hayatını değişik yönlerden ele almış ve Amerika’daki genel geçim sıkıntısını hissettirmiştir. Toplumsal sınıfların var olduğunu ve sınıf atlamanın pek mümkün olmadığını, sadece belirli insanların yapabildiğini söylemiştir.

Benim üzerinde durduğum kısım ise; “… örneğin, bir üniversite hocası olarak yaşam boyu iş güvencesine sahip olduğumu söylediğimde bana küçükseyerek baktı. Rico işindeki belirsizlikler ve risklerle mücadele etmekten memnum.” Ben burada yazarın üniversitede öğretim görevlisi olmanın garanti bir meslek görüyor belli ki, fakat böyle bir algının iyi olmadığı kanaatindeyim. Çünkü geleceğe yön vereceği söylenen üniversite gençlerini eğitim ve onlara yol gösteren üniversite hocaları gelişen ve değişen zaman ve teknoloji karşısında kendini geliştirmeli, eğitmelidir. Yeniliğe kapalı hocaların da işleri için risk taşımalı ve işini kaybetme kaygısı duyabilmelidir. Ancak böyle gelişime açık olabilirler diye düşünüyorum. Kendini geliştiren hocalar öğrencilerine daha faydalı olacağı yadsınamaz. Kendini geliştirmeyen bir hoca veya öğretmen öğrencilerine vereceği eğitim zamanla eskiyecek ve yeteri kadar faydası olamayacağı aşikardır.

‘Rutin’ Bu bölümde ise çalışma ortamları ve çalışma şartları ile tespit ve eleştirilerde bulunmuştur. Diderot ve Adam Smith karşıştırması yapmıştır. Diderot’un yazdığı Ansiklopedi içindeki kağıt fabrikası ile Adam Smith’in 1776 da yayımlanan Ulusların Zenginliği adlı kitabında örnek verdiği iğne fabrikası ile kıyaslama yapılmıştır. Kıyaslamanın yapıldığı ana fikir işin rutine dönüşmesidir. Adam Smith rutine karşı çıkmıştır ve çalışmaların rutine dönüşmemesi gerektiğini söylemiştir.

İşçilerin hayatlarından çok etkilenmiştir. Ona göre, bu yıkımın sebebi kapitalist ekonominin kabul gören uygulamasıydı. İşçinin her yaşamının kariyerle ilgili olayları çevreleyen, asistan olduğunu düşünüyordu. Ancak mevcut ekonomi koşullarını eleştirmek yerine sorunların çözümlerini bulmaya çalışmış, büyümenin kaynağını bulmak için çaba harcamış ve bireylerin yaşamlarındaki etkilerini sergilemiştir.
Karakterin Korozyonu için ilham kaynağı nedir?

Sennett bir kitap yazarken, bir kişiyle röportaj yaptı, onun adı Enrico’ydu. Şaşırtıcı bir şekilde, hademenin oğluna yirmi beş yıl sonra bir havaalanında rastladı. Queer olayı onu Karakterin Aşınması’nı yazmaya teşvik etti. Hademenin oğlunun adı Rico idi. Ancak, o bir hademe değildi, onun yerine iyi bir meslek hayatı yaşıyordu ve varlıklı bir kişi oldu. Birçok insanın hayatını etkilediği için, iş gücü üzerindeki kuşaksal değişimlerin katı etkisini kabul ediyor. Bununla birlikte, çeşitli insanlar gelişmekte olan ekonominin varyasyonlarını iklime uyumlu hale getirebilir. Bununla birlikte, Sennett için, çalışanların bir organizasyonun parametreleri içinde tanınması düşüncesindeki etkisini anlamak önemlidir.

Baba ve oğlunun hayatlarını karşılaştırdıktan sonra Sennett, örgütsel işyerinde görünür kuşak varyasyonları keşfetti. Rico, babasıyla kıyaslandığında çok para kazanmasına rağmen, iş güvenliği kesin değildi. Böylece, Rico’nun geleceği istikrarsızdı çünkü yeni görevine yeni başlayacak bir yer bulamadı, eğer mevcut işi aniden sona erdiyse. Aksine, Rico’nun babası işi sıkıcı ve küçüktü; ancak, emekli olduktan sonra nerede ve ne kadar paraya sahip olacağından emindi. Böylece, bu onun yazımının ilham kaynağı oldu. Yeni çalışma atmosferinin Amerikan Toplumundaki işyerinde yaşayan insanlar üzerindeki etkisini araştırıyor.

Sennett’in Konseptinin Zayıflığı

Sennett’in bakış açısı, bu eğilimin halihazırda başlamış olduğu ve iş gücünün her zaman kontrol altında olduğu için bir kusura sahiptir. Onlar sadece bugünkü ekonomide değil, 19. Yüzyılın imalatında ve 20. Yüzyıl sanayi üretiminde kontrol altında tutuluyorlar. Açıkçası kontrol değişmedi, bunun yerine kontrol modu değişti.

Modern teknoloji iş yıkımcı değildi, bunun yerine yeni iş yaratmanın kaynağı oldu. Ancak, bilgi teknolojisi artık işlere neden oldu. Bununla birlikte, bu etki uzun sürmedi. Modern araştırmacılara göre, ekonomilerin gelişiminde yeni teknolojiler desteklendi. Açıkçası, teknolojiler yaşam standardında iyileşme işareti haline geldi.

Anlamlı sosyal ilişkiler ve sosyal uyum için, ulus-ötesi şirketlerin gelişimi büyük ölçüde yeni zorlukların bir biçimi olarak kabul edilmektedir. Ayrıca özel sektörün özel ve geçici olarak kamu sektöründe kullanılması, ticaret serbestleştirilmesi, devlet politikalarıyla birlikte regüle edilmiş piyasalara tehdit oluşturmaktadır.

Sennett’in esneklik destekleri, teoride herhangi bir oranda, organizasyon yapısında, iş stratejileri, bilgi sistemleri ve yönetimi, beceriler, çalışanların sözleşmelerini ve çok boyutlu bakış açıları organizasyonlarını savunuyor. Bununla birlikte, bazı araştırmacılar esneklik için farklı bir bakış açısına sahiptir. Bu ekip çalışması, esneklik avı yetki ve iktidarın yolunu açmamıştır. Aksine, yöneticilerin operasyonel sorumlulukları, performans değerlendirmesinin, devredilen bütçelemenin ve finansal hedeflemenin kullanılmasıyla artmıştır.
Sonuç

Esnek Kapitalizm

“Esnek kapitalizm”, Sennett’in modern ekonomiyi değerlendirmek için kullandığı terimdir. Rico, babasının geçmiş rutin lanetinden kurtulmak için yetenekliydi; yine de, geleceği için hangi güvenlik ve başarının gerekli olduğunu hala ayırt edemiyor çünkü mevcut pazar geliştirme net olmayan bir sunuma sahip. Değişen piyasaya göre çeşitli şirketlerin kendilerini kalıplama çabaları “Esnek kapitalizm” dir. Tüm modern şirketlerin sloganı “tüm piyasalarda bir kazanım” gibi; bu nedenle, şimdi bu şirketler daha uzun iş sözleşmesi yapmamakta ve işçilere herhangi bir iş tanımı vermemektedir. Ekonominin istikrarsızlığı nedeniyle, Rico gibi çalışanlar hala dolaşıyor ve gerçek kimliklerini araştırıyor ve işlerini sürekli değiştiriyor.

Dahası, işyerinde atmosferdeki istikrarsızlıklar, orta yaşlı Amerikalı işçilerin tanınması için büyük zorluklar oluşturuyor ve Sennet, kendi bakış açılarını örneklerine anlatıyor. İşçilerin yaşamları hakkında kavramsal başarısızlık parametreleri ve aldıkları riskleri açıklar. Böylelikle, Amerikan ekonomisini destekleyen ve dünyanın dört bir yanındaki Amerikalıların en büyük kaynağı olan kapitalist yapının etik dezavantajlarını tasvir ediyor. Piyasaların, üretimin, yeni teknolojilerin ve finansın küresel yayılımı nedeniyle, modern ekonomi bu istikrarsız enerjinin sadece bir görünümünü sunuyor. Ancak, yeni değişimin destekçileri yeni ekonomik büyüme ve refah dünyasına doğru ilerlediğimizi ileri sürüyorlar.

Alakalı Yazı

0 Yorumlar

Bir Cevap Yazın