Bugüne kadar pek çok ülkede, global haberlere çıkacak düzeyde ekonomik krizler yaşanmıştır. Ancak bazı ulusal düzeydeki ekonomik krizler lokal kalırken bazıları dünyayı sarabilmektedir. Global ekonomik krizlerin arkasında genel olarak gazetelere yansımayan çok daha derin stratejilerin, hamlelerin olduğuna dair ipuçları olmasına karşın ispat niteliğinde bilgi ve belgeler yer almadığı için bu tarz kriz durumlarını genel hatlarıyla incelemek mecburiyetinde kalıyoruz.

Tarihin En Büyük 5 Ekonomik Krizi yazımızda da sizler için krizleri genel hatları itibariyle inceledik.

1- 1772 Kredi Krizi

1772 Ekonomik krizi Londra’da başlamıştır. 1760’ların ortalarında Britanya kolonilerinden sağladığı güçle birlikte büyük bir servet sahibi olmuştu ve ekonomisi aslında çok güçlüydü. Bu durumdan dolayı piyasalarda normalin üstünde iyimser görüş hakimdi. Çok güçlü ekonomilerin bile aşırı iyimserliği kaldıramam durumları söz konusudur ki 1772 Kredi Krizi‘de Britanya’nın başına tam da bu geldi. Hem de çok basit gözükebilecek bir olaydan.

8 Haziran 1772 günü British Banking House ortağı Alexander Fordyce, borcunu ödemeden Fransa’ya kaçmıştır. Basit bir olay gibi gözükebilecek bu hadise İngiltere genelinde paniğe yol açmıştır. Kreditörler, Britanya bankaları önlerinde alacaklarını tahsil için kuyruk oluşturmuşlardır. Bu büyük panik kısa sürede İskoçya, Hollanda ve Avrupa’nın diğer devletlerine sıçramıştır.

Bu hadiseden Britanya ekonomisi zarar görürken tarihçiler Aralık 1773 yılında yaşanacak olan Boston Çay Partisi ve daha sonrasında gerçekleşecek olan Amerikan devrimini 1772 kredi krizinin ciddi bir şekilde etkilediğini düşünmektedirler.

2- Büyük Buhran (1929 - 1939)

Büyük Buhran, 20. yüzyılın en büyük ekonomik krizidir. Etkilerinin gözlemlenmesi 10 yıl boyunca sürmüştür. Büyük Buhran, 1929 yılında Wall Street’in çöküşüyle tetiklenmiştir. Çok yüksek işsizlik oranları, paranın değer kaybı yaşanması, illegal oluşumların sayısında yüksek artış gibi hadiseler Büyük Buhran döneminde meydana gelmiştir.

Ne tesadüftür ki Büyük Buhran’n sona ermesine yakın Naziler Almanya’da büyük yükselişe geçmiş ve İkinci Dünya Savaşının başlamasına sebep olmuşlardır.

3- 1973 Petrol Krizi

1973 Petrol Krizi, Arap ülkelerinin liderliğini üstlendiği OPEC (Petrol İhracatçıları Birliği) ülkelerinin 4. Arap – İsrail savaşında ABD’nin İsraile’e yardım etmesini sebep göstererek ABD ve müttefiklerine karşı petrol ambargosu uygulama kararı almıştır. Karar sonucu enerji fiyatlarında artış ve gelişmiş ülkerde petrol stok sıkıntısı yaşanmıştır.

4- 1997 Asya Krizi

1997 Asya Krizinin çıkış noktası Tayland. Ancak kriz çok hızlı bir şekilde Uzak Doğu Asya’yı ve ticaret ortaklarını etkilemiştir. Kriz önceki dönemde gelişmiş ülkelerden Tayland, Endonezya, Malezya, Singapur, Hong Kong ve Güney Kore’ye (Asya kaplanları olarak bilinen ülkelere) spekülatif para akışı olmuştur. Bu akış söz konusu ülkelerde aşırı iyimserlik, yüksek borçlanma, aşırı kredi kullanımı gibi durumları ortaya çıkarmıştır.

Borçlanma neticesinde ülke para birimleri dolar kuru karşısında değer kaybetme trendine girmiştir. Tayland hükümeti bu kur durumunu düzeltmeye karar verince işler deyim yerindeyse çığırından çıkmıştır. Kısa sürede kriz global bir soruna dönüşmüştür ve para birimlerinde ciddi erimeler yaşanmıştır.

5- 2008 Krizi

Her ne kadar başlığı 2008 krizi olarak atmış olsak da esasında 2007-2008 krizidir. Kimi ekonomistlere göre etkileri günümüzde de sürmektedir. Krizin alt yapısını Amerikan piyasalarındaki iç borçlanma özellikle de emlak borçları oluşturmaktadır. Patlak verdiği nokta ise Lehman Brothers Şirketinin batmasıdır. Bu kriz esnasında ABD ekonomik duruşu ve serbest piyasa anlayışı büyük zarar görmüştür. Hükümet Lehman Brothers’ın batmasına göz yumarken hacmi daha büyük olduğu için ilkelerinden taviz vererek ve çifte standart uygulayarak AIG’nin batmasına izin vermemiştir. ABD’de 2008’den bu yana evsizlik ve işsizlik hala çok büyük sorun teşkil etmektedir.

Alakalı Yazı

0 Yorumlar

Bir Cevap Yazın