Tek Çin, Çin’in hükümetinin sadece o olduğu gösteren pozisyonunun diplomatik kabulüdür. Politika kapsamında ABD, Çin’in bir gün yeniden birleşmek üzere ayrılıkçı bir eyalet olarak gördüğü Tayvan adasından ziyade Çin ile resmi bağları olduğunu kabul ediyor. Tek Çin politikası, Çin-ABD ilişkilerinin kilit bir taşıdır. Aynı zamanda Çin politikalarının ve diplomasisinin temel bir dayanak noktasıdır. Bununla birlikte, Çin’in Tek Çin prensibinden farklı olarak, Çin’in Tayvan’ın bir gün Çin’in yeniden birleşmesi için ayrılmaz bir parçası olduğu konusunda ısrar ediyor.

ABD politikası, Pekin’in konumunu ve gerçekten de politikanın bir parçası değil, Washington’un, kendisini savunabilmesi için adaya silah satışının devam etmesi de dâhil olmak üzere, Tayvan’la “sağlam gayri resmi” bir ilişki sürdürdüğünü söyledi. Tayvan hükümeti, resmi olarak “Çin Cumhuriyeti” olarak adlandırılan bağımsız bir ülke olduğunu iddia etse de, Çin ile diplomatik ilişkiler isteyen herhangi bir ülkenin Taipei ile resmi ilişkileri koparması gerekmektedir. Bu, Tayvan’ın uluslararası toplumdan diplomatik izolasyonuyla sonuçlandı.

Nasıl oldu?

Tek Çin Politikası, 1949’ta Çin iç savaşının sonuna kadar izlenebilmektedir. Kuomintang olarak da bilinen yenilmiş Milliyetçiler, Tayvan’a geri çekilerek muzaffer Komünistler anakarayı Çin Halk Cumhuriyeti olarak yönetmeye başlarken, hükümete yerleştirdiler. Her iki taraf da Çin’in tamamını temsil ettiklerini söyledi. O zamandan beri, Çin’in iktidardaki Komünist Partisi, Tayvan’ın resmi olarak bağımsızlık ilan etmesi durumunda güç kullanmakla tehdit etti. Ancak son yıllarda ada ile daha yumuşak bir diplomatik yol izlendi.

Başlangıçta ABD dâhil birçok hükümet Tayvan’ı Komünist Çin’den uzaklaştıkça kabul etti. Fakat Çin ve ABD’nin, 1970’lerden başlayarak ABD ve diğer ülkelerin Pekin lehine Taipei ile bağlarını koparmasıyla ilişkilerin gelişmesi için karşılıklı bir ihtiyaç gördükçe diplomatik rüzgârlar değiştirdi.

Ancak birçoğu Tayvan ile ticaret merkezleri ya da kültür kurumları aracılığıyla gayri resmi ilişkilerini sürdürüyor ve ABD, Tayvan’ın en önemli güvenlik müttefiki olarak kalmaya devam etti.

ABD Ne Zaman Ona Abone Oldu?

Yıllar süren ısınma ilişkilerinden sonra, ABD, 1979’da Başkan Jimmy Carter tarafından Pekin ile resmi diplomatik ilişkiler kurdu. Bundan dolayı ABD, Tayvan ile bağları koparmak ve Taipei büyükelçiliğini kapatmak zorunda kaldı.

Ancak aynı yıl, adaya desteği garanti eden Tayvan İlişkileri Yasasını da geçti. Bu eylem, ABD’nin Tayvan’ın kendisini savunmasına yardımcı olması gerektiğini belirtti. Bu nedenle ABD, Tayvan’a silah satmaya devam etti. ABD, iki taraf arasındaki farklılıkların barışçıl çözümü konusunda ısrar ettiğini ve her iki tarafı da “yapıcı diyalog” u sürdürmeye teşvik ettiğini de belirtti.

Tayvan’da diplomatik faaliyetler yürüten özel bir şirket olan Tayvan’daki Amerikan Enstitüsü aracılığıyla Taipei’de gayri resmi bir şekilde varlığını sürdürmektedir.

Kazananlar ve kaybedenler kimlerdir?

Pekin, Tayvan’ı diplomatik vahşi hayata çeviren politikadan en iyi şekilde yararlandı. Tayvan, dünyanın birçoğu tarafından ve hatta Birleşmiş Milletler tarafından bağımsız bir ülke olarak tanınmamaktadır.

Alakalı Yazı

0 Yorumlar

Bir Cevap Yazın